AMPHITRYON

Herakles ve Nemea Aslanı

Tirnys kralı Alkaios'un oğlu. Kaza ile amcası Elektryon'u öldürür. Thebai'ye sığınır ve orada kral tarafından suçundan arındırılır. Amcasının kızı Alkmene'ye talip olur fakat Alkmene bunun için bir şart koşar. Amphitryon'un bir zamanlar kral Pterelaos'un oğullarınca öldürülen kardeşlerinin intikamını almasını ister. Thebai kralıda bu işe yardım etme sözü verir. Bunun üzerine Amphitryon yola çıkar ancak, Zeus onun kılığına girerek Alkmene ile birlikte olur ve Alkmene Herakles'e gebe kalır. Ertesi gün Amphitryon döner ve Alkmene ile birlikte olur ve bu sefer İphikles' gebe kalır. Bir gün arayla Herakles ve İphikles doğunca kocası durumu anlar ve ceza vermek istese de Zeus engel olur. Daha sonra iki çocuğuda birlikte yetiştirir ve Herakles'in yanında Minyen'lere karşı savaşırken ölür.

Amphitryon batı yazınında aldatılan ilk koca olarak görülür. Homerik çağda bu durum saygıdeğer bir durum olarak değerlendirilir zira Zeus tarafından aldatılmak bir şeref sayılır. Ancak daha sonra ki dönemlerde bu görüş değişmiştir. Euripides bu konuyu  kayıp olan  bir tragedyasında ele almıştır. Latin yazının da ise bu durum tamamen komik olarak algılanmıştır ve Plautus'un bir komediasında işlenmiştir. Daha sonrasında ise Moliere, Amphitryon'un benzeri Sosias tipini yaratarak "Ampitryon" komediasını yazmıştır.

AMPHITRITE

Amphitrite ve Poseidon (Mozaik)

Okeanos’un kızı Doris’in, deniz tanrısı Nereus ile birleşmesinden Nereides (Nereid Kızları) denilen elli kız doğar. Ahenkli isimlerini Hesiodos saymakla bitiremez. Amphitrite de bunlardan biridir. Öyküsü, macerası yoktur. Günün birinde Poseidon onu bir kumsalda kız kerdeşleriyle oynarken görür ve güzelliğine vurulur. Ama çok utangaç olduğu için kaçmış ve Atlas’ın dünyayı omuzlarında taşıdığı uzak ülkelere varmış. Poseidon da bir yunus balığı göndermiş peşinden, yunus Amphitrite’yi sırtına almış ve Poseidon’a getirmiş. Evlenmişler ve çok mutlu olmuşlar. Bu evlilikten Triton doğmuştur.



AMPHINOMOS

John William Waterhouse, Penelope and the Suitors (1912).

Penelopeia'nın talipleri arasında en aklı başında olanıdır. Durgun ve ölçülüdür. Telemakhos'un öldürülmesine karşı çıkar. Öbür talipler gibi dilenci kılığındaki Odysseus'a kötü davranmaz, dövülmesine karşı gelir, talipleri yatıştırmaya çalışır. Yine de diğer taliplerin kaderini paylaşır, Telemakhos'un kargısıyla ölür.

AMORES

Latince "aşk" anlamına gelen Amor (Cupido) Roma İmparatorluğu döneminde elinde yayla okluk bulunan tombul,kanatlı bir çocuk olarak canlandırılmıştır. Sanatta çoğaltılan bu figür Venüs'un çevresinde uçuşur gösterilir. Pompei fresklerinin mitolojik sahnelerinde çok görülen Amores figürleri Batı sanatına Rönesans'la girmiş ve Rokoko üslubunun bir özelliği olarak XIX. yüzyıla kadar tutunmuştur.

AMBROSIA

Homeros destanlarında Olympos Tanrıları "ambrosia" ve "nektar" ile beslenirlerdi. Ölümsüz anlamına gelen ambrosia bir çok çiçek özlerinin katıldığı bir çeşit balmış. Ambrosia ile beslenen tanrılar yaralanmazlar, insanlar içince de ölümsüz olurlarmış.

AMAZON

Anadolu’nun mythos’a katkıları salt efsane, uydurulmuş masal değildir. Anadolu kaynaklı efsanelerin hemen hepsi olmuş olayları yansıtır, yaşamış kişileri konu alır. Bu yüzdendir ki bir gerçek payı ve tarihsel bir nitelik taşılar. İzlerine destanlarda olduğu kadar tarihçilerin ve coğrafyacıların eserlerinde rastlamamız bunu kanıtlar. Amazon’lar bu gerçeğin en belirgin örneğidir. Anadolu yıllarca anaerkil bir toplum düzeni içinde yaşamış ve bu düzenin simgesi olan Ana Tanrıça’ya değişik adlarla tapınmıştır. Amazon’lar işte bu düzenin kalıntılarıdır, ataerkil özellikte ve nitelikte olan Yunan Mythos’unu bu kadar etkilemiş olması da bu yüzdendir.

Amazon’lardan bahseden en eski kaynak Homeros’tur. “Erkek gibi Amazon’lar” der ve Bellerophontes’in onları yendiğini belirtir. Troya önündeki bir tepede mezarı bulunan Myrrhine ise tanrılaşmış bir kahraman benzer.

Efsaneye göre Amazonlar savaş tanrısı Ares ile Harmonia’nın (yada Aphrodite’nin) kızlarıdır. Savaşçı karakterleri böylece kaynaklarda belli olan bu kadınlar ok ve yaydan başka bir de “labrys denilen iki ağızlı bir baltayı silah olarak kullanırlardı. Bu baltaya hem Girit’te hem de Hitit kabartmalarında rastlanır.Amazon’ların at üstünde savaşmaları,atı yalnızca arabaya koşan ilk Yunanlıları etkilemiş olsa gerek.

Amazon adının kökeni de a-mazon yani memesiz olarak açıklanır. Bu adın nedeni ok atarken yayı göğüslerine rahatça dayayabilmek için bir memelerini kesip yerini dağlamalarıymış.

Başlarında hiçbir erkek bulunmayan bu topluluğu bir kraliçe yönetirdi. Erkekler hizmetçi ve köle olarak yanlarında bulunur. Sadece çocuk doğurmak için cinsel ilişkiye girerler, doğan erkek çocukları öldürerek, sadece kız çocukları yetiştirerek büyütürler.

Yurtları hakkındaki bilgiler de birbirini tutmaz. Çoğu efsanede Karadeniz’de Thermodon (Terme) çayının kıyısında Themiskyra şehrini kurmuşlar ve orada yaşadıklarından bahsedilir. Bu şehir günümüzde Ordu-Fatsa arasında olmalıdır. Argonaut’lar Kolkhis’e varmadan onlarla karşılaşırlar. Başka kaynaklar da onların Kafkas dağları eteklerinde, Trakya’da yada Tuna Nehri ağzında yaşadıklarını söyler. Anadolu’da pek çok bölgede adlarının geçmesi kafaları karıştırmaktadır.

AMALTHEIA

Jugend des Zeus; Jacop Jordaens

Birçok efsanelere göre, Amaltheia; Rheia'nın çocuklarını doğar doğmaz yutan Kronos'tan, Zeus'u kurtarıp Girit'e kaçırdığında, Zeus'a dadılık eden Nympa'nın adıdır. Amaltheia çocuğu bir mağaraya götürmüş ve keçi sütüyle beslemiştir. Bu keçi Helios'tan doğan korkunç bir yaratıkmış, Titanlar ondan öyle korkarlarmış ki Gaia onu Girit mağaralarına saklamak zorunda kalmış. Zeus sonradan bu keçinin postu ile Aigis kalkanını yapmış. Başka bir geleneğe göre Amaltheia bu keçinin adıdır.

Zeus bebekken de güçlüymüş, o kadar ki sütannesi olan keçinin bir boynuzunu kırmış ve kendisine bakan Nympha'ya verip içini dilekdikleri gibi doldurabileceklerini söylemiş. Böylece "Bolluk Boynuzu" olmuş.